Sakız Çiğnemek - Yurtdışı Öğretmen

Destekleyenler

En Çok İzlenen Haberler

Elie WİESELin sözüdür: Sevginin karşıtı nefret değil kayıtsızlıktır!

Aşağıdaki yazıyı bir süre önce yazmıştım.

Sakız çiğnemek, karşıdakinde neden umursanmama, dikkate alınmama, kayıtsızlık vb. türünden bir etkiye yol açar? Sakız çiğneyenin böyle bir niyeti olmadığını varsaysak bile bu alınganlık sakız çiğneme eyleminin hangi özelliğiyle uyandırılır?

Canım sıkılıyor ve konuyu didiklemeye hevesliyim...

Bir kere sakızın uyandırdığı gıcıklığın biraz bize özgü olduğunu sanıyorum. Eskiden büyüklerin yanında kahve içmenin de benzer çekincelerle kuşatıldığını biliyoruz.

Gıcıklık yaratabilen mimikler oraldır. Eğer ağzınızdaki nesne çift anlam doğuracak biçimde evriliyorsa; yani hem haz, hem de aldığı hazzı değişik biçimlerde yansıtma olanağı varsa…

Ağız itaatin gösterilebildiği bir organdır.

Yemek yerken ağzın kapatılması, kahkahayla gülerken uygunsuzluk sakınımıyla elin ağza götürülmesi, kötü bir söz söylerken yakalanıldığında dudakların bastırılması falan… Asker hazırola geçtiğinde ağzı da hazırola geçmiştir.

Bütün bunlar için birçok antropolojik neden ileri sürülebilir. Sanıyorum en geçerli neden yeme eyleminin mahrecinde saklı. Yemek yemek kadim bir davranış olarak başkasının mütecaviz iştahından kaçınmak için üzerinde en çok adabı muaşeret denenmiş davranışımızdır.

Sakız, yeme taklididir.

Ama nasıl?

Yeme adabı acaba kıtlıktan türemiş olabilir mi?

Yeme adabı, en iyi aşçı iştahımızla yemek arasına bir mesafe koyar, bu tutumluluk sofradaki diğerinin payını aşmamayı da emniyete alır. Dışardan bakanın gözü kalırsa, ona da bir standart kazandırmış olur. Sakız çiğneme bu adabı hicveder, sürekli yemeyi çağrıştırır. Yemenin hazzını seyredenin, yani gözü kalanın aleyhine uzattıkça uzatır.

1.Dünya Savaşında Avrupalı askerler yılda ortalama kişi başı 500 sakız tüketmişler. Herhalde cephenin öte yanındaki düşmana gıcıklık vermek için değil. Konuşma eylemini taklit etmek için olmasın?

Eğer sakıza ayıp nesne muamelesi yaparsanız, öğrenci de ayıp etme gücünü elde etmiş olur.

Gariptir bizde başlangıçta sigaraya da hep ayıp nesne muamelesi yapıldı.

Halbuki ayıplanmasını bedene verdiği zarara dayandırmalıydık. Biz ise hazzına dayandırdık.

Gıcıklık nedir?
Ben haz alıyorum sen alamıyorsun demektir.

İnsanın kendini hayvanla kıyaslarken bilinç unsurunu öne sürmesi daha baştan haksız bir böbürlenme . Evet bir hayvanın neden ötürü geviş getirdiğini biz insanların bilmesi ve hayvanların bilmemesi anotomik bakış açısının üstünlüğü olarak görülebilir, ama sakız çiğneyen veya sakız çiğneyeni seyreden ve bunun davranışsal kodlarını çözümleyemeyen insanın düştüğü tuhaf durum neyle kıyaslanabilir?

Sakız çiğnemenin pedagojinin ciddiyetini bozguna uğratan, nerdeyse bütün öğretmenlerin gıcık kapmasına yol açan davranışsal kökleri nerde saklı?

Almanca Kaugummi kauen diye ifade edilen bu evrenselleşmiş davranış kodu, biraz internette dolaşınca gördüm ki, Almanyada da öğretmen ve öğrenciler arasında tartışılıyor. Sınıfta sakız çiğnemek yasaklansın mı, yasaklanmasın mı?

Türkiyedeki bir öğretmen sitesinde de sakız çiğneme sorununun tartışıldığını gördüm, ama bizdeki daha umumileştirici: Okulda sakız çiğnemek yasaklansın mı yasaklanmasın mı?

Benim derdim başka.

Bir başka yol daha var: Farkında olmak ve sakızı devenin geviş getirirken yüzünde beliren müstehziliğiyle bütün hayata karşı çiğnemek.

Soru 1. Sakız çiğneyen bu meydan okumayı, protestoyu, gıcık vermeyi, kışkırtmayı, umurumda değilsin havasını, her ne haltsa, sakız çiğneme eyleminin ne tür bir evrilişinden devralmıştır?

Soru 2. Sakız çiğneyenin karşısındakinde uyandırdığı huzursuzluk ve kınama dayanışması nereden gelmektedir? Neden otoriteyi çağrıştırır?

Daha başka sorular da var ve bunları diğer sorularla ilişkilendirmek hınzır aklımdan geçmiyor değil. Mesela, bir takdir eylemi olan alkış, nasıl protesto eylemi de olabiliyor? Alkış nasıl evrildi? ve bu tür bir protestonun anlam ayrıntıları neler?

Muratbey Hocam, Aboz Hocam, KFC Hocam teşekkürler.

DOSTOYEVSKYnin SUÇ VE CEZAsında Marmeladov diye bir karakter vardır. Şu anda roman yanımda değil ve ilgili sayfayı bulmam zor, aklımda kaldığınca şöyle der bu kişi berbat bir meyhanede RASKOLNİKOVa: İnsanın gidecek bir yeri olmalı. Evet insanın gidecek bir yeri olmalı. Düşünebiliyor musun insanın gidecek bir yerinin olmamasını.

Bu ülkede yazının beni götüreceği yerle aramdaki sorunu hep MARMELADOVun bu sözleriyle hatırlıyorum.

Dur bakalım.